Nếu như năm 2000, trong 2.900 ca ngộ độc được xét nghiệm chỉ có 2 trường hợp không phát hiện được nguyên nhân thì năm nay, con số này là 15 trên tổng số 1.600 trường hợp. Nguyên nhân là do tác nhân gây ngộ độc ngày càng nhiều và phức tạp.

Ngộ độc thuốc diệt chuột

Ngộ độc thuốc diệt chuột

Các tác nhân gây ngộ độc

Giáo sư Vũ Văn Đính, Trưởng khoa Hồi sức Cấp cứu Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết, trước đây, hóa chất độc hại dùng trong nông nghiệp hầu như chỉ gồm thuốc trừ sâu. Hiện nay, chúng rất đa dạng: chất kích thích tăng trưởng, bảo quản hoa quả, chất diệt cỏ, nấm mốc… Trong số các hóa chất này, thuốc trừ sâu vẫn là nguyên nhân gây ngộ độc thường gặp nhất. Đó là các chất lân hữu cơ dễ tan trong mỡ, chỉ vài mg cũng có thể làm chết người. Thuốc được hấp thu bằng đường tiêu hóa, hô hấp và qua da.

Một tác nhân gây ngộ độc phổ biến khác là thuốc diệt chuột. Thập kỷ 80, thuốc chuột ở Việt Nam chủ yếu được làm từ phosphua kẽm, warfarin, strychnin. Còn hiện nay, thuốc chuột trên thị trường rất đa dạng cả về nguyên liệu và cách sử dụng (ngửi, bả, ống tiêm). Nhiều sản phẩm không xác định được thành phần và xuất xứ nên khó chẩn đoán và không có thuốc kháng độc tương ứng.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Dụ, Trưởng khoa Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong 6 tháng đầu năm nay, số ca ngộ độc được phát hiện trong cả nước đã lên đến 980, cao gần gấp rưỡi so với cả năm 2000 (740 ca). Tại Bệnh viện Bạch Mai, số bệnh nhân nhập viện do nguyên nhân này tăng 12 lần so với năm 1998.

Công tác chống độc ở các bệnh viện Việt Nam hiện còn non kém. Chỉ 10% số ca ngộ độc được xử trí đúng tại gia đình; tỷ lệ này ở các cơ sở y tế tuyến dưới là 30%. Phần lớn bệnh viện và trung tâm y tế thiếu thuốc giải độc đặc hiệu và phương tiện xét nghiệm để định lượng độc chất. Thủ thuật rửa dạ dày chỉ làm được ở tuyến huyện trở lên; một số bệnh viện huyện không có ống nhỏ dành cho trẻ em. Không ít bệnh viện huyện dùng nước giếng, nước máy để rửa dạ dày, dẫn đến co giật, hôn mê do hạ nồng độ natri trong máu. Vì vậy, rất nhiều bệnh nhân khi được chuyển lên tuyến trên đã ở tình trạng nặng, một số người tử vong trên đường di chuyển.

Theo đánh giá của Tổ chức An toàn Hóa chất Thế giới, ngành chống độc Việt Nam được xếp hạng D (theo thang điểm A-B-C-D-E), một phần do nước ta chưa có trung tâm chống độc chính thức của quốc gia.

Trẻ em chiếm một tỷ lệ lớn trong các nạn nhân ngộ độc. Bác sĩ Trần Hữu Nhơn, Trưởng khoa Nội tổng hợp 1 Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP HCM), cho biết, cần nghĩ ngay đến ngộ độc và đưa trẻ đi cấp cứu khi: Trẻ đang khỏe mạnh, không sốt bỗng hôn mê, co giật, đi loạng choạng, suy hô hấp, rối loạn tri giác, môi đỏ hoặc tím tái… Nếu bị ngộ độc thuốc trừ sâu, trẻ bị co đồng tử, chảy nước mắt, nước mũi, nước miếng và đau bụng. Khi bị ngộ độc thuốc diệt cỏ Paraquat, bệnh nhân có các triệu chứng: lở miệng, vàng da nhẹ, sau đó diễn tiến nặng dần.

Ngộ độc thuốc trừ sâu

Ngộ độc thuốc trừ sâu

Cần xác định trẻ ngộ độc theo đường nào để có cách sơ cứu thích hợp

– Nếu ngộ độc qua đường hô hấp, cần mang ngay trẻ ra chỗ thoáng khí, nếu có điều kiện thì cho thở ôxy.

– Ngộ độc qua da: Rửa sạch da bằng nước và xà phòng, tránh cọ xát mạnh vì động tác này làm chất độc ngấm nhiều hơn vào cơ thể.

– Chất độc bay vào mắt: Rửa mắt thật kỹ với nước, có thể để mắt dưới vòi nước 15 phút.

– Ngộ độc qua đường tiêu hóa: Gây nôn hoặc rửa dạ dày nếu bị ngộ độc chưa quá 6 giờ. Sau đó cho uống than hoạt tính hoặc thuốc xổ.

Chú ý: Khi đưa trẻ đến bệnh viện, gia đình nhớ mang theo chất gây độc để giúp các bác sĩ chẩn đoán và điều trị nhanh hơn.