Theo thống kê, hàng năm ở nước ta có khoảng 750 – 800 người mới mắc bệnh viêm đa khớp dạng thấp trên một triệu dân từ 15 tuổi trở lên. Tỷ lệ mắc bệnh là 0.5% dân số, trong đó 80% là nữ giới. Bệnh thường gây ra biến dạng khớp và mô xung quanh khớp. Từ đó làm mất chức năng khớp. Khớp mất đi chức năng và đau nên ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Điều này gây cản trở các sinh hoạt đời thường. Chúng ta cần trang bị kiến thức về bệnh để có phương pháp phòng và chữa bệnh kịp thời. Vậy viêm đa khớp dạng thấp là gì? Nguyên nhân, biểu hiện và cách chữa trị như thế nào?

80% mắc bệnh viêm khớp dạng thấp ở Việt Nam là phụ nữ
80% mắc bệnh viêm khớp dạng thấp ở Việt Nam là phụ nữ

Viêm khớp dạng thấp là gì?

Viêm khớp dạng thấp là một bệnh viêm đặc hiệu. Bệnh xảy ra ở các khớp gây tổn thương màng hoạt dịch, sụn khớp và đầu xương dưới sụn. Bệnh diễn biến mạn tính dẫn đến tình trạng dính và biến dạng khớp. Đây là một trong các bệnh khớp viêm mạn tính thường gặp nhất.

Nguyên nhân gây bệnh viêm khớp dạng thấp

– Theo Tây y đây là một bệnh tự miễn với sự tham gia của nhiều yếu tố gây nên một tình trạng viêm không đặc hiệu, mạn tính. Màng hoạt dịch khớp ăn mòn ở các khớp ngoại biên, đối xứng. Diễn biến kéo dài tiến triển thành từng đợt, có xu hướng tăng dần. Dẫn đến tổn thương sụn khớp, ăn mòn xương gây biến dạng khớp, dính khớp và mất chức năng vận động của khớp.

  • Tác nhân gây bệnh: Các tác nhân gây bệnh có thể do virus, vi khuẩn, dị nguyên nhưng chưa được xác định chắc chắn.
  • Yếu tố cơ địa: Bệnh có liên quan rõ rệt đến giới tính (70-80% bệnh nhân là nữ) và tuổi (60-70% gặp ở người trên 30 tuổi).
  • Yếu tố di truyền: Viêm đa khớp dạng thấp có tính gia đình, có liên quan với kháng nguyên hóa hợp tổ chức HLA DR4 (Gặp 60-70% bệnh nhân có yếu tố này, chỉ 30% là ở cộng đồng).
  • Các yếu tố bên ngoài: Môi trường sống ẩm thấp, cơ thể suy yếu mệt mỏi, nhiễm lạnh, phẫu thuật cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh viêm khớp dạng thấp.

– Còn theo Đông y bệnh viêm khớp dạng thấp do vệ khí của cơ thể không đầy đủ. Các tà khí như phong, hàn, thấp, nhiệt xâm phạm vào cân, cơ, khớp xương, kinh lạc. Từ đó làm sự vận hành của khí huyết tắc lại gây các chứng sưng, đỏ nóng, đau các khớp. Do người già can thận bị hư, hoặc bệnh lâu ngày làm khí huyết giảm sút dẫn đến can thận bị hư. Thận hư không chủ được cốt tủy, can huyết hư không nuôi dưỡng được cân làm xương, khớp xương bị thoái hóa, biến dạng, cơ bị teo và khớp bị dính,…

Triệu chứng viêm khớp dạng thấp

  1. Tính đối xứng: Một trong những biểu hiện dễ nhận biết nhất của bệnh viêm đa khớp dạng thấp đó là tính đối xứng. Người bệnh thường bị viêm ở 2 khớp đối xứng nhau như ở hai đầu gối, hai ngón tay cùng vị trí ở hai bàn tay.
  2. Cứng khớp buổi sáng: Mỗi sáng thức dậy các khớp bị cứng không thể vận động được ngay mà phải xoay khớp, xoa bóp chừng 10-15 phút mới có thể xuống giường.
  3. Đau khớp: Biểu hiện tiếp theo là đau khớp, nhất là các khớp nhỏ như: khớp bàn ngón tay, cổ tay, bàn ngón chân, cổ chân.
  4. Viêm đau: Các khớp có đặc điểm là viêm đau, có thể sưng nhưng không đỏ lên. Bao giờ cũng có hiện tượng đau đối xứng hai bên.
  5. Biến dạng khớp: Nếu bàn tay, bàn chân bị biến dạng sau một thời gian đau khớp thì có nghĩa là bệnh đã đến giai đoạn nặng, lâu dần sẽ dẫn đến tình trạng dính, biến dạng khớp, thậm chí có thể gây tàn phế.
Đau các khớp là biểu hiện của viêm khớp dạng thấp
Đau các khớp là biểu hiện của viêm khớp dạng thấp

Viêm đa khớp dạng thấp nên ăn gì

Để điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp thì việc duy trì một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp người bệnh mau chóng phục hồi sức khỏe cũng như đẩy lùi được bệnh tật.

Các loại cá như: cá hồi, cá thu, cá trích, cá ngừ … có nhiều Acid béo Omega-3 là chất béo rất tốt cho sức khỏe của xương khớp. Chất béo này giúp ngăn chặn phản ứng của hệ miễn dịch gây ra chứng viêm khớp. Ngoài ra còn giúp người bệnh không bị cứng khớp vào buổi sáng cũng như hạn chế các cơn đau xương khớp.

Người bị viêm khớp dạng thấp cũng nên có chế độ ăn nhiều rau xanh như bắp cải, súp lơ xanh… Các thực phẩm giàu vitamin C, D, E như: đậu tương, giá đỗ, vừng lạc, mầm lúa mạch… có tác dụng tốt cho khớp.

Cách chữa trị bệnh viêm khớp dạng thấp

Đông y chữa viêm khớp dạng thấp

Đông y chữa bệnh viêm khớp dạng thấp thông qua việc lưu thông khí huyết ở cân, cơ xương. Đông y đưa tà khí (phong, hàn, thấp, nhiệt) ra ngoài, bồi bổ khí huyết can, thận để chống tái phát (ngay vệ khí cũng do thận sinh ra). Và để chống lại các hiện tượng thoái hóa khớp, biến dạng khớp, teo cơ, cứng khớp nhằm phục hồi chức năng bình thường của các khớp xương.

 Đông y chữa bệnh viêm khớp dạng thấp thông qua việc lưu thông khí huyết ở cân, cơ xương


Đông y chữa bệnh viêm khớp dạng thấp thông qua việc lưu thông khí huyết ở cân, cơ xương

Chữa viêm khớp dạng thấp bằng Tây y

Theo Tây y bệnh chưa có phương pháp chữa bệnh tận gốc. Bệnh được điều trị dựa trên nguyên tắc kết hợp nhóm thuốc như giảm đau và thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm. Khi có những đợt cấp, tiến triển nặng hơn sẽ dùng đến corticoid. Tuy nhiên tác dụng phụ của các thuốc trong nhóm glucocorticoid này rất nhiều. Thuốc có thể gây loét dạ dày, tá tràng, gây phù, tăng huyết áp do giữ natri, nước. Việc dừng thuốc đột ngột cũng có thể gây suy tuyến thượng thận cấp.

Ngoài những tác dụng phụ hay gặp đã nêu, sử dụng thuốc giảm đau chữa bệnh viêm khớp dạng thấp còn làm tăng thải calci qua thận, giảm tái hấp thu calci ở ruột (do đối kháng với vitamin D). Vì thế làm giảm calci máu. Khi đó, cơ thể sẽ thay đổi bằng cách gây cường tuyến cận giáp để kích thích các hủy cốt bào. Calci sẽ được kéo từ xương ra, hậu quả làm xương thưa, xốp, dễ gãy. Do đó gây loãng xương ở người già; còi xương, chậm lớn ở trẻ nhỏ. Vì thế, dùng glucocorticoid kéo dài có thể gây teo cơ, xốp xương, tổ chức liên kết kém bền.

Người ta thường cân nhắc giữa cái lợi và hại thu được khi dùng các thuốc thuộc nhóm glucocorticoid này. Một nguyên tắc khi dùng thuốc là liều tối thiểu có tác dụng. Không dùng nhóm thuốc này kéo dài và không giảm liều đột ngột. Khi dùng thuốc cũng cần có sự chỉ định của thầy thuốc, bác sĩ chuyên khoa.